Teilen

Montenegro, het land waar u welkom bent

‘De gezichten der berg-Montenegrijnen zijn hard als de steen, waaruit zij schijnen geformeerd. De donkere ogen kijken u stekend aan, als staarden zij door de vizier van een geweer. De snorren zijn puntig als dolken. Maar de glimlach is breed en lichtend als de zonnehemel boven Montenegro’s hoogvlakten.’

A. den Doolaard schreef deze woorden in 1956 op een van zijn vele zwerftochten door het voormalig Joegoslavië. De vraag rijst dan onmiddellijk: ‘Is Montenegro anno 2014 nog hetzelfde?’ ‘Nee, en ja’, is het antwoord.

De gezichten van de berg-Montenegrijnen zijn niet meer ‘hard als steen’. Wel is het harde leven op de hoogvlakten en in de bergen duidelijk te zien. De stekende ogen? Ja, hoewel ik ze meer ‘onderzoekend’ zou willen noemen. De glimlach? Wel degelijk! De bergbewoners zijn uitermate gastvrij en als u de uitnodiging om even een glaasje mee te drinken niet afslaat wordt u ontvangen als een vorst c.q. vorstin. Het voorradige brood wordt met u gedeeld en de eigen gemaakte, beroemde, kazen, komen op tafel. Let wel even op: het zijn over het algemeen zogenaamde ‘rauwmelkse kazen’ en niet iedere westerse, verwende, maag is daar tegen opgewassen. Evenmin als tegen de zelf gestookte drank die vaak de 50% alcohol overstijgt en met gulle hand wordt geschonken.

Een uitnodiging aannemen is in deze contreien één ding, weer fatsoenlijk afscheid nemen en verder trekken is een heel ander ding. De bergbewoners zijn meestal enorm blij met een onbekend gezicht. Of zoals een van hen het verwoordde: ‘Maandenlang zien we alleen de gezichten van de andere herders op deze hoogvlakte. Wij zijn zo blij met een verdwaalde toerist. Even over iets anders praten en ook met trots alles kunnen laten zien. En dat kan niet in een half uurtje.’

Een tocht door Montenegro, overigens het jongste land in Europa maar nog geen lid van de EU, is een ontdekking van prachtige meren, schitterende wouden en vooral bergen en hoogvlakten. Het land is niet eens zo groot als Nederland en heeft slechts rond 650.000 inwoners. En wie de bergen intrekt weet ook meteen waarom. Montenegro, zwarte bergen, ook wel aangeduid als Crna Gora, is een aaneenschakeling van nationale parken, gastvrije mensen en een schitterende kuststrook.

Montenegro in cijfers en feiten

Officiële naam: Montenegro (Crna Gora)
Staatsvorm: Republiek
Hoofdstad: Podgorica
Montenegro is nog geen lid van de EU. De onderhandelingen werden in 2006 gestart en sinds 17 december 2010 is het land kandidaat-lidstaat van de EU.
Officiële landstaal: Montenegrijns
Aantal inwoners: 653.474 (2013)
Oppervlakte: 13.812 kilometer² (een derde deel van Nederland)
Munteenheid: Euro (EUR)
Landcode kenteken: MNE
Website domeinextensie: .me
Landcode telefonie: +382
Afstand vanaf Utrecht naar de hoofdstad van Montenegro, Podgorica: 2.097 kilometer
Electriciteit: 220 volt

Montenegro telt dus rond 650.000 inwoners, waarvan ongeveer 186.000 in Podgorica. De tweede stad is Nikšić met 72.500 inwoners. Andere steden: Bar (belangrijke havenstad, 42.000 inwoners), Bijelo Polje (46.000), Kotor (UNESCO-werelderfgoed, 23.600 inwoners), Cetinje (voormalige hoofdstad, 16.700 inwoners), Budva, Herceg Novi, Tivat, Gusinje en Plav (Cijfers 2012).
De Montenegrijnen staan qua geschiedenis, taal en religie dicht bij de Serviërs. Het voornaamste verschil is dat Montenegro grotendeels onafhankelijk bleef in de tijd dat Servië tot het Ottomaanse Rijk behoorde. Of Montegrijnen wel of niet onderdeel uitmaken van een bredere Servische natie, is onderwerp van (een voornamelijk nationalistisch) debat.

Geografie

Montenegro ligt tussen de volgende geografische coördinaten: 41°52′ tot 43°32′ Noorderbreedte en 18°58′ tot 20°21′ Oosterlengte.

Het land grenst in het westen aan Kroatië en Bosnië-Herzegovina; in het noordoosten en oosten aan Servië en de Kosovo; in het zuidoosten grenst het aan Albanië.

In geografische en geomorfologische zin (geomorfologie, vaak ook kortweg als morfologie aangeduid, is de wetenschap die de vormen van het landschap en de processen die daarbij een rol spelen of hebben gespeeld, bestudeert) is Montenegro een enorm complex land. De kust heeft een lengte van ruim 300 kilometer en is het smalst bij Boka Kotorska (Baai van Kotor). Het breedste gedeelte ligt bij Ulcinj. De Baai van Kotor gaat maar liefst 29,6 kilometer het land in en wordt niet voor niets de meest zuidelijke fjord van Europa genoemd. Boka Kotorska staat in de top 30 van ’s werelds mooiste baaien!

De hoogste bergen aan de kust zijn de Orjen (1895 meter), de Lovćen (1749 meter) en de Rumija (1593 meter). De mooiste manier om deze bergen te leren kennen en ze in al hun pracht te zien is de tocht maken, per auto, van Kotor omhoog naar de Lovćen en Cetinje, en vandaar de weg nemen die naar Budva loopt. Vanuit Kotor heeft u een klim met 25 haarspeldbochten met prachtig uitzicht op de baai en van Cetinje naar beneden ziet u al van ongeveer 1000 meter hoogte de stad Budva en de zee beneden u liggen. Adembenemend!

Het land achter Gods rug

‘Toen er niets was, was er alleen God. God was er al heel lang. Na een eeuwenlange slaap, doorspekt met allerlei dromen, ontwaakte God en keek om zich heen. Waar Hij zijn blik ook op richtte, overal ontstonden plotseling sterren. God begon een grote reis langs alle hemellichamen maar het werd te heet en Hij werd te moe. God zocht een mooie zee uit om even in te duiken en zich te verpozen.

Toen Hij weer aan het strand kwam zag Hij een zandkorrel onder zijn nagel. Hij peuterde de korrel eronder uit en deze viel. En viel. Totdat hij op een ster terecht kwam. Daar werd de korrel groter en groter en versmolt met het gesteente er omheen. Zo ontstond de aarde. God reisde naar de aarde en toen Hij daar aan kwam was hij moe. Zo moe en verhit dat het zweet tappelings van Zijn voorhoofd liep. Een van die druppels viel op de grond en daaruit ontstond het Montenegrijnse volk. En zo komt het ook dat de Montenegrijn niet geboren wordt om vrij en vrolijk te leven. Geboren uit zweet is hij gedoemd te werken en te zwoegen. Zijn leven lang.’

Op deze manier wordt het ontstaan van het volk van Crna Gora, en zijn levenswijze, beschreven in een oude vertelling. Zo is het ook opgeschreven door Tomislav Medenica. Tomislav woont in Herceg Novi en drijft daar een kleine uitgeverij annex boekwinkel. Hij kan als geen ander de anekdotes en verhalen over ‘zijn’ land vertellen en weet veel, heel veel over de geschiedenis van zijn Montenegro.

Het verhaal kent echter ook een andere versie. Tot aan de vallende zweetdruppel is de strekking hetzelfde. Daarna volgt dan: De druppel viel op de grond en hieruit ontstond de Montenegrijn. Deze keek God aan en zag Hem zweten. Op dat moment verzuchtte de Montenegrijn: ‘Nooit zal het met mij zover komen dat er bij mij ook maar één zweetdruppel zal vloeien.’
Een andere visie op het ontstaan van Montenegro is dankzij de Nederlandse schrijver A.den Doolaard, alom bekend geworden. Het was op een mooie, zonnige dag dat God tijdens de schepping met een grote zak stenen over de aarde vloog. Het was warm. Stiekem, boven de Heer, vloog de duivel mee die op een goed moment zijn kans zag en met een mes een scheur in de zak sneed. De stenen vielen eruit en ploften op de aarde en zo ontstond Montenegro: ‘Het land achter Gods rug. Het land waar men stenen zaait, maar helden oogst.’

Montenegro, een land om lief te hebben. Een land om te bezoeken. Wacht niet te lang!